एजेन्सी । अमेरिकामा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) का लागि निर्माण भइरहेका विशाल डेटा सेन्टरहरू अहिले सार्वजनिक आक्रोशको केन्द्र बन्न थालेका छन् । प्रख्यात लगानीकर्ता डेभिड फ्राइडबर्गका अनुसार, यी डेटा सेन्टरहरू अहिले धनीहरूको मन्दिर जस्तै बनेका छन् । यसले अमेरिकामा बढ्दो आर्थिक असमानतालाई दर्शाउँछ ।

धेरै अमेरिकीहरूले आफूलाई यो प्रविधिको विकास र यसबाट सिर्जित सम्पत्तिबाट टाढा महसुस गर्न थालेका छन् । जनआक्रोशको प्रभाव तथ्यांकमा स्पष्ट देखिन थालेको छ । सन् २०२६ को सुरुवातमा मात्रै ६४ अर्ब डलर बराबरका डेटा सेन्टर परियोजनाहरू रोकिएका वा ढिलाइ भएका छन् । सन् २०२५ देखि हालसम्म कुल १८६ वटा परियोजनाहरू (करिब ९७.७ अर्ब डलर मूल्यका) कि त खारेज गरिएका छन् कि त स्थगित अवस्थामा छन् ।

हाल अमेरिकाका २४ राज्यहरूमा १४२ वटा सक्रिय समूहहरू थप डेटा सेन्टर निर्माण हुन नदिन संगठित भइरहेका छन् । मेन, न्युयोर्क, न्यु अर्लिन्स र विस्कन्सिन जस्ता राज्यका विभिन्न शहर र काउन्टीहरूले डेटा सेन्टर निर्माणमा रोक लगाउने तयारी गरिरहेका छन् । सतही रूपमा हेर्दा यी डेटा सेन्टरहरूको विरोधका केही जायज कारणहरू देखिन्छन् । बिजुली र खानेपानीको अत्यधिक खपतले सर्वसाधारणको बिल बढाउँछ । मशिनहरूबाट निस्कने ध्वनि प्रदूषणले आतंकित बनाउँछ । स्थानीय पावर ग्रिड (बिजुली आपूर्ति प्रणाली) मा भारी दबाब पर्छ ।

तर, फ्राइडबर्गका अनुसार यी केवल बाहिरी कारणहरू हुन् । विरोधको गहिरो कारण भनेको पपुलिस्ट आक्रोश हो । धेरै अमेरिकीहरूका लागि यी डेटा सेन्टरहरू अनियन्त्रित सम्पत्ति सिर्जनाका प्रतीक बनेका छन् । यी केन्द्रहरू ठूला प्रविधि कम्पनीद्वारा सञ्चालित छन् जसको फाइदाले आम जनताको जीवनस्तरमा कुनै सुधार ल्याउँदैन । यसको नाफा कर्पोरेट फाइलहरूमा मात्र देखिन्छ, सर्वसाधारणको घरायसी बजेटमा होइन ।

विचित्रको कुरा के छ भने अमेरिका एआई प्रविधिको नेतृत्व गरिरहेको देश भए पनि यहाँका नागरिकहरू यसप्रति विश्वमै सबैभन्दा बढी निराश र शंकालु छन् । प्रविधिले भविष्य निर्माण गरिरहेको भए पनि बहुसंख्यक अमेरिकीहरूलाई लाग्छ उनीहरूले यसबाट कुनै लाभ पाइरहेका छैनन् ।

जर्जिया, भर्जिनिया र न्यु जर्सी जस्ता राज्यका स्थानीय चुनावहरूमा पनि यो असन्तुष्टि झल्किएको छ जहाँ एआईलाई कर्पोरेट अभिजात वर्गको हतियार मान्ने उम्मेदवारहरूले समर्थन पाइरहेका छन् । यो आक्रोश बढ्दै गएमा अमेरिकाका ३० वटासम्म राज्यहरूमा डेटा सेन्टर निर्माणमा पूर्ण प्रतिबन्ध लाग्न सक्ने फ्राइडबर्गले भविष्यवाणी गरेका छन् । यसले प्रविधि हब र बाँकी देशबीचको खाडललाई अझ बढाउनेछ ।

अन्ततः, एआईको विस्तार अहिले प्रविधि मात्र नभएर सामाजिक र आर्थिक द्वन्द्वको विन्दु बनेको छ । अर्बपतिहरू र प्रविधि कम्पनीका सीईओहरू पुरस्कार पाइरहेका छन् जबकि करोडौं सर्वसाधारणहरू बढ्दो आर्थिक निरीहताका बीच यसको मूल्य चुकाउन बाध्य भइरहेका छन् ।