काठमाण्डौ । अमेरिका र इरानबीचको युद्धले विश्वव्यापी चिन्ता बढाएको छ। तेलको मूल्य रेकर्ड उच्चमा पुगेको छ र प्रतिब्यारेल १०० डलरको नजिक पुगेको छ। विश्वभरका शेयर बजारमा पनि तीव्र गिरावट आएको छ। धेरै देशको आयात र निर्यात प्रभावित भएको छ। यस सन्दर्भमा विश्व बैंकले एक ठूलो चेतावनी जारी गरेको छ।

विश्व बैंकका प्रमुख अजय बंगाले चेतावनी दिएका छन् कि चीजहरु अझै स्पष्ट नभए पनि युद्ध समाप्त भएपछि मात्र स्थिति खराब हुनेछ। युद्ध समाप्त भएपछि पनि क्षति लामो समयसम्म रहन सक्छ। उनले भने, ‘तत्काल र स्थायी युद्धविरामले पनि अर्थतन्त्रमा व्यापक मन्दीलाई रोक्न सक्दैन।’

युद्धविराम कायम रहे पनि विश्वव्यापी वृद्धि ०.३ देखि ०.४ प्रतिशत विन्दुले घट्न सक्छ। यदि युद्धविराम फेरि भंग भयो भने गिरावट १ प्रतिशत विन्दुसम्म बढ्न सक्छ। जसको व्यापार, ऊर्जा बजार र वित्तीय प्रणालीमा व्यापक प्रभाव पर्नेछ।

बंगाका अनुसार महँगीको दबाब पनि एकैसाथ बढ्ने अपेक्षा गरिएको छ। युद्धविराम भएमा विश्वव्यापी मुद्रास्फीति २०० देखि ३०० आधार बिन्दुले बढ्न सक्ने र द्वन्द्व लम्बियो भने थप ०.९ प्रतिशत बिन्दुले बढ्न सक्ने बांगाले संकेत गरे। विकासशील अर्थतन्त्रहरुका लागि अवस्था अझ भयानक देखिन्छ। जहाँ सबैभन्दा खराब अवस्थामा महँगी ६.७ प्रतिशत पुग्न सक्छ।

विकासशील देशहरु जोखिममा

विश्व बैंकले ऊर्जा आयातमा निर्भर टापु अर्थतन्त्रहरुसहित कमजोर देशहरुलाई संकट सहायतामार्फत आपतकालीन कोष प्रदान गर्न वार्ता सुरु गरेको छ। यद्यपि, बांगाले स्पष्ट रुपमा चेतावनी दिएका छन् कि सरकारहरु दिगो ऊर्जा अनुदानमा फस्नु हुँदैन। यसले पछि वित्तीय अस्थिरता निम्त्याउन सक्छ।

यसको विपरीत बंगाले आफ्नो ऊर्जा स्रोतहरु विविधीकरण गर्न असफल हुने देशहरुले दीर्घकालीन आर्थिक अस्थिरताको जोखिम लिने बताए। नाइजेरियाको उदाहरण उद्धृत गर्दै बांगाले भने, ‘त्यहाँ २० अर्ब डलरको रिफाइनरी परियोजनाले घरेलु ऊर्जा सुरक्षालाई बलियो बनाएको छ र छिमेकी देशहरुमा जेट इन्धनजस्ता निर्यातलाई पनि सक्षम बनाएको छ।’

बांगाले जोड दिए कि दीर्घकालीन समाधान वैकल्पिक ऊर्जा– आणविक, जलविद्युत, भूतापीय, वायु र सौर्यलाई ठूलो मात्रामा प्रवर्द्धन गर्नुमा निहीत छ। यो संक्रमण बिना देशहरु परम्परागत जीवाश्म इन्धनमा फर्कन सक्छन्। जसले गर्दा आर्थिक र वातावरणीय दुवै जोखिम बढ्नेछ। –एजेन्सी